Քաթարը միայն ֆուտբոլով չապրեց. Դոհայի Օլաֆուր Էլիասոնի նոր ինստալյացիան
Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունը հարստացրեց Քաթարի ճարտարապետությունն ու մշակութային տարածքը ոչ միայն նոր մարզադաշտերի ի հայտ գալով, այլև երկրում ստեղծվեց հանրային արվեստի ավելի քան 100 նմուշ՝ այդ թվում՝ Օլաֆուր Էլիասոնի նոր ինստալյացիան՝ զբոսաշրջիկներին ավելի լավ ծանոթացնելու Քաթարի մշակույթին: Ինքը՝ հեղինակը, դա անվանում է «մարդկային ընկալման և բնաշխարհի փոխազդեցության ուսումնասիրություն», ինչպես նաև «մոլորակի հետ սինխրոնիզացման հրավեր»։ Ինչո՞ւ է նկարիչը հսկայական հայելիներ տեղադրել հենց անապատի մեջտեղում։ Ինչո՞ւ են պողպատե ձողերը աղեղի ձևով: Ինչի՞ վրա էր հիմնված տեղադրման բաղադրությունը։ Ո՞րն է Օլաֆուր Էլիասոնի ընդհանուր ստեղծագործական փիլիսոփայությունը։ Այս ամենի մասին կարդացեք ստորև.
Իսլանդական ծագումով դանիացի նկարիչ Օլաֆուր Էլիասոնի նոր ինստալյացիան ստեղծվել է որպես աշխարհի ամենահավակնոտ հանրային-արտ ծրագրերից մեկի մաս: Քաթարի թանգարանների նախաձեռնությամբ ավելի քան 100 առարկաներ տեղադրվել են տարբեր հասարակական վայրերում՝ Համադ միջազգային օդանավակայանից մինչև Սուք Վաքիֆ շուկա (Souq Waqif): Ծրագիրը նախատեսված էր ֆուտբոլի աշխարհի գավաթի առաջնությանը, որի ընթացքում, ըստ կանխատեսումների, երկիր այցելեցին մոտ 1,5 միլիոն զբոսաշրջիկ։ Այսպիսով, Քաթարի իշխանությունները ձգտում էին ավելի լավ ծանոթացնել այլ պետությունների բնակիչներին իրենց երկրի մշակույթին։ Որոշ օբյեկտներ ժամանակավոր էին, իսկ որոշները կարելի է տեսնել նաև 2022 թվականի դեկտեմբերի 18-ից հետո՝ առաջնության ավարտից հետո։
Օլաֆուր Էլիասոնի նոր ինստալացիան մշտական օբյեկտներից է։ Ստվերները ճանապարհորդում են օրվա ծովում. Shadows Traveling on the Sea of Day ինստալացիան բաղկացած է քսան հսկայական հայելիներից, երեք ոչ կրկնակի և երկու կրկնակի օղակներից: Հայելիները գտնվում են հինգ կետանոց սիմետրիկ սխեմայի առանցքների երկայնքով: Կոմպոզիցիայի կենտրոնական մասում տասը հայելիներից բաղկացած խումբը կազմում է հնգաթև աստղ։ Հսկայական հայելիները գտնվում են գետնից 10,5 մետր բարձրության վրա, դրանք հենված են կիսաշրջանաձև պողպատե հենարանների վրա: Նրանց տակով քայլելիս մարդը անսովոր ռակուրսով է նայում իրեն ու բնությանը։
Նայելով վերև և տեսնելով այն, ինչ կա իր ոտքերի տակ՝ դիտողը բոլորովին այլ կերպ է ընկալում և՛ շրջակա բնապատկերը, և՛ իր տեղը դրանում։ Այս ազդեցությունը ուժեղանում է նրանով, որ պողպատե հենարանների կամարները արտացոլումների պատճառով տեսողականորեն վերածվում են շրջանակների: Սա ամբողջականություն է հաղորդում նկարի ընդհանուր ընկալմանը: «Արվեստն առաջարկում է բազմաշերտ տարածքներ զարմանքի, հարցադրումների և քննադատական մտորումների համար:
Կարծում եմ, որ այն իսկապես օգնում է շատ մարդկանց ամբողջ աշխարհում գծել այլընտրանքային հեռանկարներ և պատկերացնել նոր պատմություններ այն մասին, թե ինչպես մենք կարող ենք ավելի հաջող գոյակցել Երկրի վրա ավելի կայուն ձևով: Հուսով եմ, որ իմ «Shadows Traveling the Sea of Day» նոր ինստալյացիան այցելուներին հնարավորություն կտա կրկին սինխրոնիզացվել մոլորակի հետ և տեղական մասշտաբով կատալիզատոր կհանդիսանա կլիմայի փոփոխության վերաբերյալ խոսակցությունների համար», - ասել է Օլաֆուր Էլիասոնը:
Շենքի անվանում. Ստվերները ճանապարհորդում են օրվա ծովում (Shadows Travelling on the Sea of the Day)
Հեղինակ. Օլաֆուր Էլիասոն
Կառուցման ժամանակ. 2022թ.
Գտնվելու վայր. Դոհա, Քաթար